01 / ĐỌC ĐÚNG MỘT CÂY NẾN

Nến xanh cho biết điều gì?

Trên biểu đồ nến thông dụng, một cây nến tóm tắt bốn mức giá trong một khoảng thời gian: giá mở, cao nhất, thấp nhất và giá đóng. Nến thường được tô xanh khi giá đóng cao hơn giá mở, nhưng màu hiển thị có thể thay đổi theo cài đặt của biểu đồ.

Ví dụ giả lập này kết thúc ở 110, cao hơn mức mở 100. Nó cho thấy biến động giá trong khung đã chọn, không cho thấy danh tính người mua và cũng không cho biết bạn có thể bán bao nhiêu token ở 110 tại thời điểm đặt lệnh.

02 / GIÁ KHÁC VỚI KHẢ NĂNG KHỚP LỆNH

Thanh khoản crypto là gì?

Hiểu đơn giản, thanh khoản là khả năng mua hoặc bán một lượng tài sản trong thời gian mong muốn mà không làm giá khớp lệch quá nhiều so với mức tham chiếu. Vì thế, nói “coin đang ở giá 10.000đ” vẫn chưa trả lời được câu hỏi “Bán 100 token sẽ thu về bao nhiêu?”

Sổ lệnh liệt kê các lệnh mua chờ (bid) và lệnh bán chờ (ask) theo từng mức giá, cùng số lượng tại mỗi mức. Độ sâu là lượng lệnh chờ trải trên các mức giá. Chênh lệch giữa giá mua chờ cao nhất và giá bán chờ thấp nhất gọi là spread.

Hai nguồn này bổ sung cho nhau. Sổ lệnh là một ảnh chụp tức thời: lệnh chờ có thể được thêm, khớp hoặc hủy rất nhanh. Khối lượng giao dịch đã khớp lại là dữ liệu về những lệnh đã xảy ra; không thể lấy nó thay cho lượng mua đang chờ ở một giá cụ thể.

03 / MỘT LỆNH BÁN, HAI MỨC GIÁ

Ví dụ: nhìn thấy 10.000đ, bán 100 token được bao nhiêu?

Giả sử đây là sổ lệnh mua giả lập tại đúng thời điểm đặt lệnh. Không có lệnh nào khác chen vào, các lệnh chờ giữ nguyên đến lúc khớp, và chưa tính bất kỳ khoản phí nào:

So với việc nhân cả 100 token với mức 10.000đ vừa nhìn thấy, số tiền giả định nhận được thấp hơn 16.000đ, tương đương 1,6%, trước phí. Độ lệch này thể hiện tác động của việc lệnh bán đi qua nhiều mức giá: thường gọi là trượt giá (slippage).

Đây là phép tính minh họa, không phải báo giá hay khuyến nghị giao dịch. Khi đặt lệnh thật, độ sâu có thể đổi từng giây; lệnh có thể khớp ở mức khác, chỉ khớp một phần hoặc chịu phí theo nền tảng và loại lệnh. Nếu đặt lệnh giới hạn để kiểm soát mức giá thấp nhất khi bán, bạn cũng phải chấp nhận khả năng lệnh không khớp.

04 / NHÌN THÊM BA DỮ LIỆU

Trước khi kết luận từ nến xanh, hãy hỏi ba câu này

1. Độ sâu sổ lệnh: Có bao nhiêu token đang chờ mua gần mức giá bạn muốn, và lượng đó có đủ so với quy mô lệnh của bạn không?
2. Spread và giá khớp dự kiến: Giá bid cao nhất cách giá ask thấp nhất bao xa? Nếu đi qua nhiều mức bid, giá bán bình quân sẽ ra sao?
3. Khối lượng đã khớp: Giao dịch diễn ra đều hay chỉ tập trung ở vài thời điểm? Dữ liệu volume là một tín hiệu để kiểm tra tiếp, không phải bằng chứng tự thân về “thanh khoản thật” hoặc thao túng.

Ngay cả khối lượng được báo cáo lớn cũng cần đọc trong ngữ cảnh. Có trường hợp cơ quan quản lý từng ghi nhận số liệu giao dịch hoặc cảm nhận về thanh khoản bị làm sai lệch; điều đó không đủ căn cứ để gắn nhãn một tài sản hay nền tảng cụ thể chỉ qua một biểu đồ.