Nhiều người mới bước vào trading thường nghĩ thị trường vận động hoàn toàn tự nhiên. Họ cho rằng giá chỉ tăng hoặc giảm vì người mua và người bán. Tuy nhiên, phía sau phần lớn thị trường tài chính luôn tồn tại một nhóm đóng vai trò giữ thanh khoản và duy trì hoạt động giao dịch, đó là nhà tạo lập thị trường. Theo dữ liệu từ Nasdaq, hơn 70% thanh khoản tại nhiều sàn chứng khoán lớn trên thế giới hiện được hỗ trợ bởi các market maker và tổ chức cung cấp thanh khoản chuyên nghiệp.

Nhà tạo lập thị trường là ai?

Nhà tạo lập thị trường, hay market maker, là các tổ chức tài chính hoặc công ty môi giới lớn. Họ liên tục đưa ra giá mua và giá bán cho một tài sản nhằm duy trì khả năng giao dịch ổn định trên thị trường. Điều này giúp trader có thể mua hoặc bán nhanh hơn thay vì phải chờ người đối ứng phù hợp xuất hiện. Đây là cơ chế cực kỳ quan trọng trong forex, chứng khoán và cả thị trường crypto hiện nay.

Market maker kiếm lợi nhuận chủ yếu từ spread và khối lượng giao dịch. Ví dụ, nếu họ mua EUR/USD ở mức 1.1048 và bán ở mức 1.1050, phần chênh lệch nhỏ đó sẽ trở thành lợi nhuận khi giao dịch diễn ra liên tục với khối lượng lớn. Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế BIS, khối lượng giao dịch forex toàn cầu hiện vượt 7.500 tỷ USD mỗi ngày và phần lớn thanh khoản đều được cung cấp bởi các ngân hàng lớn cùng tổ chức tài chính quốc tế.

Nếu không có nhà tạo lập thị trường, việc giao dịch sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Những thời điểm thiếu thanh khoản, trader có thể gặp tình trạng spread giãn mạnh hoặc không thể khớp lệnh ở mức giá mong muốn. Đây là lý do market maker đóng vai trò gần như bắt buộc trong hệ thống tài chính hiện đại.

Nhà tạo lập thị trường ảnh hưởng đến giá như thế nào?

Market maker không kiểm soát toàn bộ thị trường như nhiều người nghĩ. Tuy nhiên, họ có khả năng tác động mạnh đến biến động ngắn hạn do nắm giữ lượng vốn và thanh khoản rất lớn. Trong nhiều thời điểm, các tổ chức lớn có thể khiến giá quét qua những vùng stop loss hoặc tạo biến động mạnh nhằm tìm kiếm thanh khoản trên thị trường. Đây là hiện tượng trader thường gọi là “săn thanh khoản”.

Theo JPMorgan, hơn 60% khối lượng giao dịch tài chính hiện nay đến từ các tổ chức lớn và thuật toán giao dịch tự động. Điều này khiến thị trường di chuyển nhanh hơn và nhiều khi khó đoán hơn so với giai đoạn trước. Đặc biệt trong các phiên ra tin kinh tế mạnh, market maker thường điều chỉnh spread và thanh khoản để giảm rủi ro cho hệ thống giao dịch của họ.

Nhiều trader mới thường nghĩ giá di chuyển hoàn toàn theo mô hình kỹ thuật. Thực tế, dòng tiền và thanh khoản mới là yếu tố cốt lõi phía sau phần lớn biến động lớn trên thị trường. Đây cũng là lý do nhiều người phân tích đúng xu hướng nhưng vẫn bị quét stop loss trước khi giá đi đúng kỳ vọng.

Vì sao trader cần hiểu market maker?

Hiểu vai trò của market maker giúp trader nhìn thị trường thực tế hơn. Thay vì chỉ tập trung vào mô hình nến hoặc tín hiệu mua bán, trader sẽ chú ý nhiều hơn đến thanh khoản và hành vi dòng tiền. Đây là cách nhiều người giao dịch chuyên nghiệp sử dụng để hạn chế các cú vào lệnh cảm tính hoặc đặt stop loss quá dễ đoán.

Ngoài ra, market maker còn ảnh hưởng trực tiếp đến spread và tốc độ khớp lệnh. Trong thời điểm thanh khoản thấp hoặc biến động mạnh, spread có thể giãn rộng rất nhanh. Theo Bloomberg, trong nhiều sự kiện kinh tế lớn năm 2024, spread EUR/USD tại một số sàn từng tăng gấp 8–10 lần chỉ trong vài phút. Điều này đủ khiến nhiều trader thua lỗ dù hướng giao dịch ban đầu không sai.

Đó cũng là lý do người mới nên học nền tảng thị trường bài bản thay vì chỉ học tín hiệu giao dịch ngắn hạn. PNX hiện mở khóa học trading dành cho người mới muốn xây nền tảng giao dịch từ đầu, có hỗ trợ 1:1 và cơ hội trải nghiệm tài khoản giao dịch thật sau khóa học. Chi phí tham gia là 500.000đ và phù hợp với người chưa có kinh nghiệm thị trường. Người quan tâm có thể đăng ký tại đây: form đăng ký khóa học PNX

Nhà tạo lập thị trường là một phần không thể thiếu trong hệ thống tài chính hiện đại. Họ giúp duy trì thanh khoản, ổn định giao dịch và đảm bảo thị trường vận hành liên tục mỗi ngày. Khi hiểu rõ vai trò của market maker, trader sẽ có góc nhìn thực tế hơn về cách giá vận động thay vì chỉ nhìn thị trường như những đường nến đơn giản. Nếu bài viết này đúng với điều bạn đang tìm hiểu, hãy lưu lại trước khi tiếp tục giao dịch theo cảm xúc thêm một lần nữa.