Chỉ vài phút sau một lệnh thua, nhiều trader đã bắt đầu nghĩ đến việc lấy lại số tiền vừa mất. Cảm giác này rất quen thuộc. Nó xuất hiện gần như ở mọi cấp độ kinh nghiệm. Theo khảo sát của Finance Magnates năm 2024, hơn 67% trader cá nhân thừa nhận từng mở giao dịch mới chỉ vì muốn gỡ lại khoản lỗ trước đó. Điều đáng nói là những giao dịch này thường mang lại kết quả tệ hơn so với các lệnh được thực hiện theo kế hoạch ban đầu.

Não Bộ Không Thích Cảm Giác Mất Mát

Con người phản ứng với thua lỗ mạnh hơn lợi nhuận. Đây là một đặc điểm đã được chứng minh trong nhiều nghiên cứu tâm lý học hành vi. Khi mất tiền, não bộ thường xem đó là một sự kiện tiêu cực cần được khắc phục càng nhanh càng tốt.

Theo công trình nghiên cứu của Daniel Kahneman và Amos Tversky, nỗi đau từ một khoản lỗ thường lớn hơn đáng kể so với niềm vui từ một khoản lời có giá trị tương đương. Hiện tượng này được gọi là "loss aversion" hay tâm lý né tránh mất mát.

Chính vì vậy, sau một giao dịch thua lỗ, nhiều trader không còn tập trung vào việc phân tích thị trường. Họ bắt đầu tập trung vào việc xóa bỏ cảm giác khó chịu mà khoản lỗ vừa tạo ra.

Đây là thời điểm cảm xúc bắt đầu thay thế lý trí trong quá trình ra quyết định.

Gỡ Lỗ Khiến Mục Tiêu Giao Dịch Bị Thay Đổi

Một trader bình thường vào lệnh vì nhìn thấy cơ hội. Một trader đang muốn gỡ lỗ lại vào lệnh vì cảm xúc. Sự khác biệt này nghe có vẻ nhỏ nhưng tác động của nó rất lớn.

Trong trạng thái bình thường, trader tìm kiếm tín hiệu phù hợp với chiến lược. Họ đánh giá tỷ lệ lợi nhuận trên rủi ro. Họ cân nhắc các điều kiện thị trường trước khi hành động. Tuy nhiên, khi muốn gỡ lỗ, mục tiêu không còn là thực hiện giao dịch chất lượng mà là lấy lại số tiền đã mất càng nhanh càng tốt.

Theo nghiên cứu của Journal of Behavioral Finance năm 2024, những quyết định được đưa ra dưới áp lực mất mát thường có xu hướng bỏ qua các nguyên tắc quản lý rủi ro đã được thiết lập trước đó. Đây là lý do chất lượng giao dịch giảm mạnh sau các lệnh thua.

Nhiều trader không nhận ra rằng họ đã thay đổi mục tiêu. Họ nghĩ mình vẫn đang giao dịch như bình thường. Thực tế, động cơ phía sau đã hoàn toàn khác.

Revenge Trading Là Một Trong Những Sai Lầm Đắt Giá Nhất

Trong giới trading, hành vi giao dịch để trả đũa thị trường thường được gọi là "revenge trading". Đây là hiện tượng trader liên tục mở thêm giao dịch sau thua lỗ với hy vọng nhanh chóng lấy lại những gì đã mất.

Theo khảo sát của Journal of Trading năm 2024, các giao dịch revenge trading có tỷ lệ vi phạm kế hoạch cao hơn gần 60% so với các giao dịch thông thường. Những lệnh này cũng thường có khối lượng lớn hơn mức quy định ban đầu.

Khi cảm xúc chi phối, trader dễ tăng kích thước vị thế. Họ muốn một giao dịch thắng có thể bù lại toàn bộ khoản lỗ trước đó. Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa với việc mức rủi ro cũng tăng lên đáng kể.

Nếu giao dịch tiếp theo tiếp tục thua, áp lực tâm lý sẽ lớn hơn. Trader lại muốn gỡ tiếp. Một vòng xoáy nguy hiểm bắt đầu hình thành. Đây là cách nhiều tài khoản bị tổn thất nghiêm trọng chỉ trong một khoảng thời gian ngắn.

Trader Chuyên Nghiệp Đối Phó Với Điều Này Ra Sao?

Các trader chuyên nghiệp hiểu rằng cảm giác muốn gỡ lỗ là phản ứng rất tự nhiên. Họ không cố phủ nhận cảm xúc đó. Thay vào đó, họ xây dựng quy trình để ngăn cảm xúc ảnh hưởng đến quyết định.

Một nguyên tắc phổ biến là tạm dừng giao dịch sau những lệnh thua liên tiếp. Khoảng nghỉ này giúp giảm căng thẳng và đưa não bộ trở lại trạng thái cân bằng hơn. Theo dữ liệu từ nhiều quỹ giao dịch độc lập tại Hoa Kỳ, việc dừng giao dịch sau hai hoặc ba lệnh thua liên tiếp giúp giảm đáng kể nguy cơ đưa ra các quyết định cảm tính.

Ngoài ra, nhiều trader duy trì nhật ký giao dịch để ghi lại cảm xúc sau mỗi lệnh. Việc nhận diện thời điểm bản thân muốn gỡ lỗ giúp họ phát hiện sớm các dấu hiệu của revenge trading trước khi hậu quả xảy ra.

Để giao dịch hiệu quả hơn, trader cần học cách kết hợp giữa phân tích kỹ thuật và bối cảnh kinh tế vĩ mô. PNX hiện mở khóa học trading dành cho người mới muốn xây nền tảng giao dịch bài bản từ đầu, có hỗ trợ 1:1 và cơ hội trải nghiệm tài khoản giao dịch thật sau khóa học. Chi phí tham gia ưu đãi dành cho học viên và phù hợp với người chưa có kinh nghiệm thị trường. Người quan tâm có thể đăng ký tại đây: form đăng ký khóa học PNX

Quan trọng nhất, trader chuyên nghiệp chấp nhận rằng thua lỗ là một phần của trò chơi xác suất. Họ không cố giành lại tiền ngay lập tức. Họ tập trung vào việc thực hiện đúng quy trình và để kết quả đến theo thời gian.

Càng muốn gỡ lỗ, trader càng dễ đưa ra những quyết định thiếu khách quan. Khi cảm xúc trở thành động lực chính, chất lượng giao dịch thường suy giảm và mức độ rủi ro lại tăng lên. Đây là lý do nhiều khoản lỗ nhỏ có thể nhanh chóng biến thành tổn thất lớn. Trong trading, cách nhanh nhất để phục hồi sau một giao dịch thua lỗ thường không phải là giao dịch nhiều hơn mà là lấy lại sự bình tĩnh trước khi hành động. Chính khả năng kiểm soát cảm xúc mới là yếu tố giúp trader tồn tại lâu dài trên thị trường.

Nội dung chỉ nhằm mục đích chia sẻ kiến thức và thông tin về thị trường tài chính, không phải là khuyến nghị đầu tư hoặc cam kết lợi nhuận. Mỗi nhà đầu tư cần tự đánh giá rủi ro trước khi đưa ra quyết định.